Hızlı karar vermek kimi zaman erdem gibi algılanır. Fakat ev ve yaşam alanında forumlarda en sık okuduğumuz şikâyetler genellikle aceleyle verilmiş kararlardan çıkıyor. Bu yazıda aceleciliğin ödettiği bedelleri ele alıyoruz.
Çabukluğa karşı değiliz, aceleyle atılan seçimlerin sonuçlarına değinmek istiyoruz.
Bütçedeki Sürpriz
En görünür sonuç para tarafında kalıyor. Ev ve Yaşam için çabuk atılan bir imza sonradan geri dönmek için ekstra bedel gerektirebilir. Üstelik bu ek yükün boyutu ilk anda hesaba katılmaz.
Seçenekleri tartmadan karar vermek sık sık gereğinden pahalıya dönüşür. Dolayısıyla sadece fiyatı değil sonradan çıkabilecek giderleri de düşünmek gerekir. Bir iki günlük ara çoğu zaman bu yükün önüne geçer.
Cüzdan tarafındaki etkinin bir boyutu da fırsat maliyeti. Kısa sürede bir tercihe yönelince belki daha iyi bir alternatife göz atma imkânı elden gider. Bunu hesap tablosunda göstermek güçtür, yine de yaşanır.
Basit bir kıyas yapmak yeterli: beklemenin bedeli çoğu zaman yanlış kararın bedelinden çok daha hafif kalır.
Takvime Vuran Etki
Acele kararın ironisi zaman alanında da kendini gösterir. İhtiyaca uymayan bir çözüme girip baştan başlamak haftalar alabilir. Ev ve Yaşam konusunda “hızlı bitirdim” duygusu sık sık kısa sürelidir.
Bunun yanında emek de zayi olur. Kısa bir süre araştırmaya vermek çoğu zaman ilerideki uzun düzeltme sürecini ortadan kaldırır. Bu hesap sıradan olsa da hatırlamaya değer.
Takvim açısından bir başka risk de kenara itilen planlar. Hatayı toparlamaya çalışırken yeni ve daha değerli işlere yönelemezsiniz. Bu zincir tek bir çabuk kararla başlayıp haftalar boyunca sürebilir.
Takvimi doğru yönetmek telaş demek değil, önemli noktaya yerinde enerji ayırmak anlamına gelir.
Duygusal Yan Etkiler
Rakamlara dökülemeyen bir bedel de moral düzeyinde yaşanır. Beklentiyi karşılamayan adım peşinden kişi kendi kararlarına inancını yitirmeye başlıyor. Bu da bir sonraki adımları fazlasıyla etkiler.
Sohbetlerde bu rahatsızlığı dürüstçe paylaşan insanlar az değil. Hepsinin ortak yanı çoğunlukla “bir gün daha düşünseydim” düşüncesi oluyor. Bu hikâyelerden öğrenmek insanı rahatlatır.
Duygusal yük sık sık görünmez halde yaşanır. Çoğumuz yanlışını çevresine anlatmak istemez, bu durum da yalnızlığı derinleştirir. Bu yüzden güvendiğiniz kişilerle paylaşmak rahatlatır.
Duygusal tarafı ihmal etmeyin, zira rahat eden biri ilerideki adımlarını çok daha sağlıklı verir.
İnsanlar Neden Acele Ediyor?
Çoğumuz sık sık geç kalacağı endişesiyle acele eder. Sınırlı süreli teklifler bu korkuyu kasıtlı biçimde artırabilir. Ev ve Yaşam konusunda bu tür vurgulara karşı dikkatli olmakta fayda var.
Öbür sık neden çevrenin etkisi. “Bütün tanıdıklar aldı” düşüncesi adımı çabuklaştırır, ne var ki herkesin durumu sizinkiyle aynı olmayabilir. Kendi hızınızı korumak zor ama işe yarar.
Telaşa direnmenin en kolay yolu aciliyetin nereden geldiğini anlamaya çalışmak. Sahiden bir zorunluluk mevcut mu, yoksa bu hissi yalnızca öyle mi görünüyor? Bu soruyu sormak çok kez baskıyı büyük ölçüde düşürür.
Kararı Yavaşlatmanın Yolları
Aceleyi tamamen yok etmek mümkün olmaz, fakat yavaşlatmak işe yarar. Örneğin büyük kararlar için en az bir gece beklemek iyi bir alışkanlık olur. Bu mola heyecanı sakinleştirip daha berrak düşünmenizi sağlar.
Buna ek olarak kararın artılarını ve eksilerini yazıya geçirmek şaşırtıcı ölçüde faydalıdır. Ev ve Yaşam için toplulukta bir üyeye durumu anlatmak da iyi bir fren olur. Nihayetinde hedef ağır davranmak değil, ne yaptığını bilmek.
Yine de çevik olmanın payı da mevcut. Küçük, bedeli az ve vazgeçilebilir konularda saatlerce kafa yormak da verimsizliktir. Önemli olan hangi kararın çabuk, hangisinin beklemeyi hak ettiğini görebilmek.
O nedenle karar vermeden önce şu basit soruyu yöneltmek yol gösterir: vazgeçmem gerekirse ne olur?
Hata Yapıldıysa
Aceleyle bir karar verdiyseniz moralinizi bozmayın. İlk iş olarak vaziyeti soğukkanlılıkla gözden geçirin, iyileştirme yolu bulunuyor mu kontrol edin. Genellikle vaktinde görülen bir yanlış küçük bir düzeltmeyle çözülür.
Öğrendiklerinizi topluluğumuzla paylaşmak hem içinizi hafifletir, ayrıca aynı durumdakilere ışık tutar. Ev ve Yaşam hakkında her tökezleme bir sonraki karar için bir tecrübe sayılır. Belirleyici olan aynı yanlışı ikinci kez yapmamak.
